De creatieve sector wordt gekenmerkt door een hoge mate van dynamiek. Beroepsprofielen veranderen snel, nieuwe disciplines ontstaan en bestaande specialisaties verschuiven voortdurend. In deze context is het vermogen om te blijven leren en ontwikkelen niet zomaar een aanbeveling, het is een noodzaak. Maar hoe geef je dat vorm in een sector waar veel professionals als zelfstandige werken?
Het concept van leven lang leren is niet nieuw, maar de urgentie groeit. De arbeidsmarkt verandert sneller dan ooit, mede door technologische ontwikkelingen en globalisering. Voor creatieve professionals betekent dit dat de kennis en vaardigheden die ze tijdens hun opleiding hebben opgedaan, sneller verouderen dan voorheen.
De rol van het mbo
Het middelbaar beroepsonderwijs speelt van oudsher een cruciale rol in het voorbereiden van studenten op de arbeidsmarkt. Maar die rol eindigt niet bij het uitreiken van het diploma. Steeds vaker wordt van mbo-instellingen verwacht dat ze ook na de initiële opleiding een rol spelen in de professionele ontwikkeling van hun alumni.
No School verkent al langer de mogelijkheden van doorlopende leerroutes van mbo naar hbo. Maar het concept van leven lang leren gaat verder dan formele doorstroming. Het omvat ook informele leervormen, peer-to-peer learning, masterclasses en kortdurende trajecten die aansluiten bij de specifieke behoeften van werkende professionals.
Zelfstandigen en scholing
Een bijzondere uitdaging vormt de grote groep zelfstandigen in de creatieve sector. Anders dan werknemers in loondienst hebben zzp'ers vaak geen vanzelfsprekende toegang tot scholingsmogelijkheden. De investering in tijd en geld komt volledig voor eigen rekening, wat ertoe leidt dat veel creatieve zelfstandigen scholing uitstellen of overslaan.
De Sociaal-Economische Raad heeft in diverse adviezen gewezen op het belang van structurele investeringen in de professionele ontwikkeling van de beroepsbevolking. De regelingen voor leven lang ontwikkelen bieden een overzicht van de beschikbare subsidies en programma's, waaronder specifieke regelingen voor de creatieve sector. Het benutten van deze mogelijkheden vraagt echter om bekendheid en toegankelijkheid, twee punten waarop verbetering mogelijk is.
Leren door te maken
Voor creatieve professionals geldt bij uitstek dat leren niet los kan worden gezien van het maakproces. De meest waardevolle leerervaring ontstaan vaak in de praktijk: bij het uitvoeren van een opdracht, het samenwerken met een nieuwe partner of het werken met een onbekend materiaal. Het onderwijs kan hierop inspelen door leeromgevingen te creeren die deze praktijkgerichtheid centraal stellen.
De aanpak van No School, waarin samenwerking met de creatieve industrie een kernonderdeel is, sluit hier goed op aan. Door studenten al tijdens hun opleiding in contact te brengen met echte opdrachtgevers en actuele vraagstukken, wordt de basis gelegd voor een houding van continu leren die na het diploma doorwerkt.
Samen optrekken
Leven lang leren is geen individuele verantwoordelijkheid. Het vraagt om een gezamenlijke inspanning van onderwijsinstellingen, werkgevers, brancheorganisaties en de overheid. Het creatieve vakonderwijs kan hierin een voortrekkersrol spelen door flexibele leervormen aan te bieden die aansluiten bij de realiteit van het creatieve werkveld.
De uitdaging is om een cultuur te creeren waarin leren niet wordt gezien als een noodzakelijk kwaad, maar als een integraal onderdeel van het professionele leven. Voor de creatieve sector, waar nieuwsgierigheid en innovatie tot de kernwaarden behoren, zou dat een natuurlijke stap moeten zijn.